Techniek: open source geo-componenten vergeleken

De open source geo-stack bestaat uit negen onderdelen: twee kaartbibliotheken, een ruimtelijke database, Python-bibliotheken, een bureaubladprogramma, conversiesoftware, twee servers voor kaarten en data, en een dataportaal. Hieronder staat per onderdeel de rol, de licentie en de actuele versie op 11 oktober 2026, met een link naar de uitleg.

Laatst bijgewerkt: 11 oktober 2026

OpenLayers

OpenLayers 10 met RD New (EPSG:28992), proj4 en de PDOK BRT-achtergrondkaart (WMTS): getest voorbeeld, een meetbare valkuil en wanneer u iets anders kiest

PostGIS

PostGIS 3.6 voor Nederlandse geodata: een BAG-extract laden met ogr2ogr, een GiST-index aanmaken en query's in RD New draaien, getest met meetbare plannen.

Python voor GIS

Python voor GIS met GeoPandas 1.2, pyproj en OWSLib: een getest script dat panden bij PDOK ophaalt, valkuilen met coördinaatvolgorde en wanneer niet.

MapLibre

MapLibre GL JS 6 met PDOK-vectortegels in Web Mercator: getest voorbeeld, stijl aanpassen, valkuilen in versie 6 en de stand van RD-ondersteuning.

QGIS

QGIS in 2026: LTR 3.44, waarom 4.2 geen LTR wordt en 4.4.4 in maart 2027 volgt, PDOK-lagen laden en QGIS Server inzetten, met primaire bronnen.

GDAL

GDAL-commando's voor Nederlandse open data: BAG-panden uit PDOK naar GeoPackage met ogr2ogr, AHN-hoogte via WCS inlezen en omzetten, plus valkuilen.

pygeoapi

pygeoapi publiceert geodata als OGC API: getest configuratievoorbeeld met BAG-panden, bbox- en attribuutfilters, beveiliging en alternatieven.

GeoServer

GeoServer 3.0.1 in de praktijk: getest WMS, WFS en WMTS publiceren met een GeoPackage via REST, beveiliging en de CVE-historie inclusief CVE-2024-36401.

CKAN

CKAN in de praktijk: installatiewegen, ckanext-dcat en harvesting, een getest API-voorbeeld tegen open.canada.ca en de beveiligingsfixes van augustus 2026.

Welke onderdelen horen bij een open source geo-oplossing?

Een geo-oplossing is zelden één programma. Een gemeente die kaarten publiceert, heeft data nodig, een plek om die op te slaan, een manier om ze te delen en een scherm om ze te tonen. Voor elk van die stappen bestaan open source onderdelen. De bibliotheek onder een deel ervan beschrijft zich zo:

GDAL is an open source MIT licensed translator library for raster and vector geospatial data formats.

Bron: README van GDAL op GitHub, gelezen op 11 oktober 2026. Hoe dat in de praktijk samenwerkt met data van de overheid, staat op PDOK.

Open source geo-componenten (versies en releasedata gelezen in de npm-registry, op PyPI, download.osgeo.org en in de GitHub-tags op 11 oktober 2026)
Onderdeel	Rol	Licentie	Actuele versie
OpenLayers	Kaartbibliotheek voor de browser, ook in RD New	BSD-2-Clause	10.11.0 (4 oktober 2026)
MapLibre	Vectorkaarten met WebGL in Web Mercator	BSD-3-Clause	6.14.0 (11 oktober 2026)
PostGIS	Ruimtelijke extensie voor PostgreSQL	GPL-2.0 of later	3.6.4 (8 juni 2026)
Python voor GIS	Analyse en automatisering met GeoPandas, Shapely en pyproj	BSD-3-Clause en MIT	GeoPandas 1.2.0 (28 september 2026)
QGIS	Bureaubladprogramma en QGIS Server	GPL-2.0 of later	4.2.3 en LTR 3.44.15 (beide 25 september 2026)
GDAL	Bestandsformaten lezen, schrijven en converteren	MIT (enkele onderdelen onder eigen licentie)	3.13.3 (18 augustus 2026)
pygeoapi	Server voor OGC API's in Python	MIT	0.24.0 (28 juli 2026)
GeoServer	Kaartserver die data publiceert via open standaarden	GPL-2.0	3.0.1 (14 augustus 2026)
CKAN	Dataportaal en catalogus	AGPL-3.0	2.12.0 (26 augustus 2026)

Een recente versie zegt iets over onderhoud en niets over geschiktheid. Een licentie als GPL of AGPL stelt eisen aan wat u met aangepaste code mag doen. Lees over de eisen aan overheidssoftware bij Open source bij de overheid en de EUPL.

Hoe passen de onderdelen bij elkaar?

De onderdelen vormen een keten van bron naar scherm. Niet elke oplossing gebruikt alle stappen, en veel stappen kunt u met meer dan één onderdeel invullen.

De bron: services en bestanden van PDOK of de eigen organisatie.
Verwerken: GDAL voor formaten en Python voor GIS voor analyse en automatisering.
Opslaan en bevragen: PostGIS als gedeelde database.
Publiceren: pygeoapi voor OGC API's en GeoServer voor WMS en WFS, volgens de standaarden op WFS en OGC API Features.
Vindbaar maken: CKAN als catalogus met metadata.
Tonen: OpenLayers of MapLibre in een viewer, en QGIS voor wie met bureaubladsoftware werkt.

Een viewer die op deze onderdelen rust, is meer dan een kaartbibliotheek. De gids GIS-viewer kiezen vergelijkt de typen, en Kaartbibliotheek kiezen de keuze voor het scherm.

Waar begint u?

Waar u begint, hangt af van de vraag die u wilt beantwoorden. De tabel koppelt veelvoorkomende vragen aan het onderdeel dat het eerst in beeld komt. Het is een wegwijzer, geen rangorde.

Veelvoorkomende vragen en het onderdeel waarmee u begint
Vraag	Eerste onderdeel
Een kaart met RD-coördinaten in de browser tonen	OpenLayers
Een moderne vectorkaart als achtergrond	MapLibre
Het BAG-extract van een gebied doorzoekbaar maken	PostGIS
Eenmalig een dataset analyseren of in een script verwerken	Python voor GIS
Een shapefile, GML of GeoPackage omzetten of herprojecteren	GDAL (ogr2ogr)
Data bekijken, bewerken of een kaart opmaken zonder te programmeren	QGIS
Een tabel of GeoPackage als OGC API Features aanbieden	pygeoapi
Opgemaakte kaartlagen als WMS of WMTS leveren aan andere afnemers	GeoServer
Datasets met metadata vindbaar maken en laten oogsten	CKAN

Versies en licenties op deze pagina's komen uit de projecten zelf. Elke onderdeelpagina heeft een codevoorbeeld dat op 11 oktober 2026 is gedraaid; waar dat niet kon, zoals de klikvolgorde in QGIS, staat dat erbij. Een versienummer veroudert snel: controleer het bij de releasepagina van het project voordat u het in een bestek of ontwerp opneemt. TechinFlow levert zelf GIS-viewers voor gemeenten en een open data-platform, en heeft dus belang bij dit onderwerp. Wie weg wil van gesloten software, vindt de afwegingen bij Van ArcGIS naar open source en bij Vendor lock-in en exitstrategie.