GIS-viewer voor gemeenten

Een gemeentelijke GIS-viewer is een webapplicatie waarin inwoners, ondernemers of medewerkers kaartlagen bekijken, op een adres zoeken en informatie over een object opvragen. Denk aan bestemmingen, bomen, afvalcontainers, evenementenlocaties of projecten in de openbare ruimte. Drie van die lagen zijn als toepassing uitgewerkt: het bomenregister, de kaart van afvalcontainers en de stembureaukaart. Achter de viewer staan diensten die de kaartbeelden en objecten leveren, vaak een mix van eigen gemeentelijke data en landelijke bronnen.

Een goede viewer doet drie dingen goed. Hij laadt snel, ook op een telefoon met matig bereik. Hij is bruikbaar voor mensen die geen kaart kunnen zien of geen muis gebruiken. En hij laat de gemeente zelf lagen toevoegen en aanpassen zonder dat er een ontwikkelaar aan te pas komt.

TechinFlow biedt de bouw en het beheer van zulke viewers aan, met de focus op overheden. Uitgangspunt is dat we werken met open source componenten en open standaarden, zodat de viewer aansluit op wat er al bij PDOK en bij uw eigen geoserver draait. Wilt u eerst de markt verkennen voordat u een leverancier kiest, lees dan de gids GIS-viewer kiezen. Daarin staan ook alternatieven naast elkaar, inclusief de situaties waarin een andere oplossing beter past. Dit aanbod past niet als uw gemeente een kant-en-klaar abonnement zoekt waarbij de leverancier alles beheert en u geen eigen repository wilt, of als uw huidige viewer goed werkt en alleen een nieuwe laag nodig heeft.

Is de vraag breder dan een viewer, bijvoorbeeld een applicatie waarin medewerkers objecten op de kaart invoeren of bewerken, dan valt dat onder GIS- en kaartoplossingen.

Voor de uitwisseling van geografische informatie gelden voor gemeenten de afspraken van het Forum Standaardisatie. De viewer moet die standaarden als afnemer kunnen gebruiken, en de diensten die u zelf publiceert moeten ze aanbieden.

In de praktijk ondersteunt een viewer zowel de nieuwe OGC API's als WMS en WFS. Veel gemeentelijke en provinciale diensten draaien nog als WMS of WFS, terwijl PDOK steeds meer datasets via OGC API's aanbiedt. Een viewer die maar één generatie spreekt, sluit dus bronnen uit. De coördinaten van Nederlandse diensten staan vaak in het Rijksdriehoekstelsel; met de RD naar WGS84-tool controleert u snel of een punt op de juiste plek valt.

Bij PDOK staan open datasets van de overheid met actuele geo-informatie, benaderbaar via geo-webservices en OGC API's en ook als download. Voor een gemeentelijke viewer is dat de logische basis voor achtergrondkaarten, luchtfoto's en basisregistraties. De BAG is bijvoorbeeld beschikbaar als OGC API met panden, verblijfsobjecten en adresinformatie. Een uitgebreid overzicht van wat PDOK biedt, staat in ons overzicht van open geodata en PDOK.

Voor de zoekbalk is er een overgang gaande. De bekende PDOK Locatieserver is een open en gratis geocodeerservice met onder meer een suggest-, lookup-, free- en reverse-API. Op 31 maart 2026 lanceerde PDOK daarnaast de PDOK Location API, een nieuwe dienst die volgens PDOK sterk lijkt op de Locatieserver en waarvoor PDOK de overstap plant. Die doorzoekt OGC API Features-collecties van meerdere officiële datasets en levert per resultaat een link naar het volledige object in de bron. Op 11 oktober 2026 telt de Location API dertien collecties, waaronder adres, gebouw, perceel, wegdeel en woonplaats.

PDOK schrijft zelf dat de Location API nog geen volwaardige vervanger is. Er ontbreken databronnen en reverse geocoderen, zoeken door op de kaart te klikken, is nog niet ingevuld. Daarom stellen we een zoekfunctie met een eigen tussenlaag voor. De viewer gebruikt dan de Location API waar die de benodigde collecties heeft, valt voor reverse geocoderen terug op de Locatieserver, en kan volledig overstappen zodra de Location API alles biedt wat de viewer nodig heeft. Voor de gemeente is dat één instelling, geen nieuwe bouw.

Gedeeltelijk. Overheidswebsites en -apps moeten volgens DigiToegankelijk voldoen aan de 50 eisen van WCAG 2.1 op niveau A en AA en een toegankelijkheidsverklaring publiceren. Voor de kaart zelf maakt het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid een uitzondering:

Dit besluit is niet van toepassing op de volgende content van websites en mobiele applicaties: [...] d. onlinekaarten en onlinekarteringsdiensten, mits essentiële informatie op navigatiekaarten op een toegankelijke, digitale wijze wordt verstrekt;

Bron: Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid, artikel 2, lid 2, onder d, gelezen op wetten.overheid.nl op 11 oktober 2026.

De pagina rond de kaart valt dus wel onder de plicht: zoekveld, lagenlijst, legenda, pop-ups, formulieren en uitleg. Het kaartbeeld hoeft wettelijk niet aan WCAG te voldoen, zolang de essentiële informatie op navigatiekaarten toegankelijk en digitaal beschikbaar is. Een gemeente mag als contracteis wel meer vragen. Ons voorstel gaat verder dan het minimum:

• een zoekveld en lijstweergave waarmee iemand zonder kaart bij dezelfde objecten en gegevens komt;
• in- en uitzoomen, lagen en pop-ups bedienbaar met alleen het toetsenbord, met zichtbare focus;
• legenda's met tekst naast elke kleur, ook onderscheidbaar bij kleurenblindheid;
• een layout die werkt bij 200 procent zoom en op een smal scherm.

We testen handmatig met toetsenbord en schermlezer, naast geautomatiseerde controles, en leveren het resultaat zo aan dat uw gemeente het in de eigen toegankelijkheidsverklaring kan verwerken. Het formele onderzoek laat u bij voorkeur door een onafhankelijke partij doen. Meer over de techniek staat bij toegankelijke kaarten.

Bij een viewer bestaan drie soorten eigendom: de broncode, de configuratie en de data. Alle drie moeten bij de gemeente terechtkomen, anders is een overstap naar een andere leverancier in de praktijk een herbouw.

Broncode. Ons voorstel is te bouwen op open source kaartbibliotheken en de eigen code te leveren onder een open source licentie, bij voorkeur de European Union Public Licence (EUPL). Interoperable Europe, een initiatief van de Europese Commissie, beschrijft de EUPL als licentie om de voorwaarden voor delen en hergebruiken van software vast te leggen, ook bij overheden. Andere gemeenten kunnen de code dan hergebruiken, en u kunt elke ontwikkelaar inhuren om verder te bouwen.

Configuratie. Uitgangspunt is dat kaartlagen, stijlen, zoekinstellingen en teksten in leesbare configuratiebestanden in de repository van de gemeente staan, niet in een database waar alleen de leverancier bij kan.

Data. Gemeentelijke lagen blijven in uw eigen geoserver of database. De viewer haalt ze op via de standaarden uit de tabel hierboven. Voor PDOK-data neemt u de licentie en naamsvermelding over die PDOK per dataset vermeldt.

Leg daarnaast vast hoe beheer wordt overgedragen. Een viewer die openbaar draait, heeft updates nodig van bibliotheken, browsers veranderen en PDOK vernieuwt zijn diensten. Hosting en beheer kunnen bij TechinFlow liggen of bij uw eigen organisatie; de opzet daarvan staat op cloud- en data-infrastructuur.

1. Inventarisatie van lagen en gebruikers. Welke kaartlagen moeten erin, waar staan ze nu, in welk formaat en welk coördinatenstelsel? Wie gebruikt de viewer, inwoners of medewerkers, en op welk apparaat?
2. Demo op open data. Een werkende viewer met PDOK-achtergrond, adreszoeken en een paar van uw openbare lagen. Zo beoordeelt u bediening en snelheid op iets dat echt draait.
3. Configuratie en huisstijl. Alle lagen, legenda's, pop-ups en teksten worden ingericht in de configuratie, in de huisstijl van de gemeente.
4. Toegankelijkheid en acceptatie. Test met toetsenbord en schermlezer, controle op mobiel, en acceptatie tegen de afgesproken criteria.
5. Livegang en overdracht. De viewer gaat live op uw domein. U krijgt de repository, de configuratie, een beheerhandleiding en een instructie voor het zelf toevoegen van lagen.

Het tempo hangt vooral af van de staat van de bronlagen. Lagen die al als OGC API, WMS of WFS beschikbaar zijn, zitten snel in de viewer. Lagen die nog als losse bestanden op een netwerkschijf staan, moeten eerst een dienst worden.

Een leverancier kan de viewer bouwen, maar een aantal zaken ligt bij de gemeente. Hoe eerder die geregeld zijn, hoe soepeler het traject loopt.

• Een inhoudelijk eigenaar per groep kaartlagen, die bepaalt wat openbaar mag en wie de data bijhoudt.
• Toegang tot de bronnen, zoals de eigen geoserver of database, met een contactpersoon bij de beheerder.
• Een besluit over openbaarheid. Bevat een laag persoonsgegevens of gevoelige locaties, dan beslist de gemeente of en hoe die getoond wordt.
• De toegankelijkheidsverklaring, die de gemeente zelf publiceert en bijhoudt.
• Het domein en de huisstijl, plus eventuele eisen van de afdeling communicatie.
• Een keuze over hosting, bij de gemeente, bij een hostingpartij of in beheer bij TechinFlow.

Gaat de viewer via een aanbesteding, kijk dan naar de gids eisen bij een aanbesteding van een GIS-viewer. Die is objectief opgesteld en bevat een belangenverklaring, omdat TechinFlow zelf GIS-viewers levert.

TechinFlow B.V. is een nieuw bureau, opgericht door Tekin Uslu. Tekin werkt volgens eigen opgave sinds 2006 aan geo-informatie, data engineering en IT-architectuur. Op zijn GitHub-account staan de repositories Atlas-Basic en Atlas-Starter uit 2020, een kaartviewer op basis van OpenLayers, en ZoekOpAdresLocatieServerPDOK uit 2017, een adreszoeker op de PDOK Locatieserver. Die repositories staan publiek op GitHub; u kunt de code zelf bekijken.

Eerder werk van de oprichter is geen referentie van TechinFlow B.V. Voor een aanbesteding betekent dat dat TechinFlow geen eerdere gemeentelijke viewer als referentie van de B.V. kan opgeven. Wat u wel kunt beoordelen, is een werkende demo op PDOK-data en een technische toelichting op de opzet. Vraag daar gerust om in een gesprek via de contactpagina.

Een praktische toets voor elke leverancier, ook voor ons, is een korte proef met uw eigen openbare lagen. Laat de demo openen op een telefoon, laat een collega hem met alleen het toetsenbord bedienen en vraag een geo-specialist of de lagen op de juiste plek en schaal verschijnen. Zo vergelijkt u viewers op gedrag in plaats van op een presentatie.