Bomenregister op een kaart: gemeentelijke data en BGT combineren

Een bomenregister is de lijst van bomen die een gemeente beheert, met per boom een locatie, soort en onderhoudsgegevens. Een kaart maakt die lijst bruikbaar voor drie doelen: onderhoud plannen (waar staat welk areaal), kapverzoeken beoordelen (welke boom, hoe oud, welke status) en inwoners laten zien wat er staat. Een kaart toont ook direct de gaten: gebieden waar het register leeg is en de BGT wel bomen kent.

De wet raakt de kaart bij het vellen van bomen. Het Besluit activiteiten leefomgeving bepaalt over het vellen van een houtopstand:

Het is verboden een houtopstand geheel of gedeeltelijk te vellen zonder dit ten minste vier weken maar niet eerder dan een jaar voor het begin daarvan te melden.

Bron: Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.126, lid 1, geraadpleegd op 11 oktober 2026. Welke bomen onder die meldplicht vallen en welke niet, staat in artikel 11.111; daar komt de pagina in een van de volgende secties op terug. Een kaart vervangt de regel niet, maar laat de behandelaar wel zien wat er in het register staat.

Bij de gemeenten zelf, en gebundeld in het open-dataregister. Een zoekopdracht naar "bomen" in data.overheid.nl gaf op 11 oktober 2026 164 datasets. De tabel toont zes datasets. Vijf gaan over bomen in beheer; die van Haarlem bevat alleen de lijst van beschermwaardige houtopstanden.

De uitgevers zijn bronhouders van open data en geen opdrachtgever van TechinFlow. Let op de licentie van Haarlem: CC BY-SA 4.0 verplicht tot het delen onder dezelfde voorwaarden, wat voor een afgeleid product gevolgen heeft; open data-licenties werkt dat uit. Daarnaast dekken sommige datasets, zoals die van Haarlem, alleen een deel van de bomen en niet het volledige areaal. Lees de beschrijving voordat u een volledigheidsclaim maakt.

De BGT legt vast dat er een boom staat, het beheerregister weet welke boom het is. Dat verschil bepaalt hoe u beide gebruikt. In de BGT staan bomen als IMGeo-object, in de collectie vegetatieobject_punt met plus_type "boom". De codelijst heet TypeVegetatieObjectPlus, versie 2.1 van het IMGeo-informatiemodel. Het type van het object is niet-bgt: het is plusinformatie van de bronhouder, geen verplichte BGT-inhoud, dus de dekking verschilt per gemeente.

De BGT is dus geschikt als controlelaag en als landelijke basis voor wie geen register heeft. Voor besluiten over één boom gebruikt u het register. Het register van Delft heeft zelf een beperking, die de gemeente in de datasetbeschrijving noemt: de dataset is niet geschikt voor juridische en landmeetkundige doeleinden.

Een bomenkaart heeft drie lagen die op elkaar aansluiten. De eerste laag is de bron, het register van de gemeente. De tweede laag is de controle, de BGT via PDOK. De derde laag is de toepassing: filteren op soort, leeftijd of beheergroep, en bomen met een verschil tussen register en BGT apart tonen.

1. Haal het register per kaartvak op (of in zijn geheel, als nachtelijke taak) en zet het om naar WGS84.
2. Haal de BGT-bomen in hetzelfde vak op en filter op plus_type en eind_registratie.
3. Koppel per registerboom de dichtstbijzijnde BGT-boom binnen een tolerantie, bijvoorbeeld 3 meter.
4. Bewaar het resultaat in PostGIS met een kolom in_bgt, en toon het met MapLibre of in uw bestaande GIS-viewer.

De koppeling met de BAG werkt hier minder direct dan bij containers of meldingen, omdat bomen geen adres hebben. Als u een boom aan een adres wilt hangen, bijvoorbeeld voor een kapverzoek, doet u reverse geocoderen en bewaart u de afstand, zoals de pagina over meldingen openbare ruimte uitlegt.

Het script haalt het register van Delft op voor een vak van ongeveer 0,7 bij 0,7 kilometer, haalt de BGT-bomen in hetzelfde vak op met paginering, en telt hoeveel registerbomen een BGT-boom binnen 3 meter hebben. Het draait op Node 18 of nieuwer en is gedraaid op 11 oktober 2026.

const REGISTER = 'https://services3.arcgis.com/j07voPd56xoB4c87/arcgis/rest/services/Bomen%20in%20beheer%20door%20gemeente%20Delft/FeatureServer/0/query';
const BGT = 'https://api.pdok.nl/kadaster/bgt/ogc/v1/collections/vegetatieobject_punt/items';
const BBOX = [4.355, 52.010, 4.365, 52.016]; // stuk van Delft, WGS84 (lengte, breedte)

// 1. Bomen uit het gemeentelijke register (ArcGIS FeatureServer, GeoJSON in WGS84)
async function registerBomen([w, s, e, n]) {
  const u = new URL(REGISTER);
  u.search = new URLSearchParams({
    where: '1=1', outFields: 'ID,BOOMSORTIMENT,AANLEGJAAR,STANDPLAATS', outSR: '4326', f: 'geojson',
    geometry: `${w},${s},${e},${n}`, geometryType: 'esriGeometryEnvelope', inSR: '4326', spatialRel: 'esriSpatialRelIntersects',
  });
  const j = await (await fetch(u)).json();
  if (j.error) throw new Error(j.error.message);
  return j.features;
}

// 2. Bomen als BGT-/IMGeo-object (PDOK OGC API Features), met paginering via de next-link
async function bgtBomen([w, s, e, n]) {
  let url = `${BGT}?f=json&limit=1000&bbox=${w},${s},${e},${n}`;
  const bomen = [];
  while (url) {
    const res = await fetch(url);
    if (!res.ok) throw new Error('PDOK gaf status ' + res.status);
    const page = await res.json();
    for (const f of page.features) {
      // het attribuut kan niet server-side gefilterd worden: filter hier
      if (f.properties.plus_type === 'boom' && !f.properties.eind_registratie) bomen.push(f);
    }
    url = page.links.find((l) => l.rel === 'next')?.href;
  }
  return bomen;
}

const afstandM = ([x1, y1], [x2, y2]) =>
  Math.hypot((x2 - x1) * 111320 * Math.cos((y1 * Math.PI) / 180), (y2 - y1) * 110540);

const [reg, bgt] = [await registerBomen(BBOX), await bgtBomen(BBOX)];
console.log('register:', reg.length, 'BGT-bomen:', bgt.length);

// Welke registerbomen hebben een BGT-boom binnen 3 meter?
const gekoppeld = reg.filter((r) => bgt.some((b) => afstandM(r.geometry.coordinates, b.geometry.coordinates) <= 3));
console.log('register-bomen met BGT-boom binnen 3 m:', gekoppeld.length);

const perSoort = {};
for (const r of reg) perSoort[r.properties.BOOMSORTIMENT ?? '(onbekend)'] = (perSoort[r.properties.BOOMSORTIMENT ?? '(onbekend)'] ?? 0) + 1;
console.log(Object.entries(perSoort).sort((a, b) => b[1] - a[1]).slice(0, 5));

Uitvoer van die run:

register: 991 BGT-bomen: 999
register-bomen met BGT-boom binnen 3 m: 937
[
  [ "Tilia x europaea 'Koningslinde'", 149 ],
  [ 'Platanus x hispanica', 107 ],
  [ "Ulmus x hollandica 'Commelin'", 99 ],
  [ "Tilia x europaea 'Euchlora'", 75 ],
  [ "Tilia platyphyllos 'Delft'", 60 ]
]

Van de 991 registerbomen hebben er 937 (ongeveer 95 procent) een BGT-boom binnen 3 meter. De overige 54 zijn de lijst die een beheerder wil nalopen: een boom die nog niet is ingemeten, een gekapte boom die in het register staat, of een verschil in positie. In dit vak telt de BGT 999 bestaande bomen; het eerste verzoek gaf 1.000 objecten terug waarvan 89 een einddatum hadden, en de tweede pagina leverde de rest. Zonder paginering mist u dus bomen.

Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking is, staan de rijksregels over het vellen van houtopstanden in het Besluit activiteiten leefomgeving, in afdeling 11.3. De Wet natuurbescherming, waarin de meldplicht voor het vellen van houtopstanden tot dan toe stond, is per 1 januari 2024 vervallen; wetten.overheid.nl vermeldt bij die wet "Regeling vervallen per 01-01-2024". Oude bronnen die naar de Wet natuurbescherming verwijzen, zijn dus niet meer leidend voor nieuwe situaties. Het Besluit begrenst zijn eigen werkingsgebied zo:

De afdeling gaat niet over: a. houtopstanden binnen de in het omgevingsplan aangewezen bebouwingscontour houtkap, bedoeld in artikel 5.165b van het Besluit kwaliteit leefomgeving; b. houtopstanden op erven of in tuinen; […]

Bron: Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 11.111, lid 2, geraadpleegd op 11 oktober 2026. Voor een gemeentelijke bomenkaart betekent dit twee dingen. Bomen binnen de bebouwingscontour houtkap vallen niet onder deze meldplicht; wat daar wel geldt, staat niet in deze afdeling en moet u in het omgevingsplan van de gemeente opzoeken, bijvoorbeeld via het DSO (zie Omgevingswet en DSO). En bomen op erven en in tuinen vallen er helemaal buiten, ook als ze op de kaart staan.

Een bomenkaart die kapbeslissingen ondersteunt, hoort dus naast het register ook de grens van de bebouwingscontour houtkap te tonen. Dat is een kaartlaag van het omgevingsplan. Of die laag als open data beschikbaar is, verschilt per gemeente. Controleer dat voordat u de kaart als hulpmiddel voor kapverzoeken aanbiedt, en laat een jurist de formulering van de kaart nalezen.

• Geen attribuutfilter in de BGT-API. De PDOK-API accepteert plus_type=boom niet als zoekparameter (status 400) en geeft aan dat CQL niet is ingeschakeld. Filter dus in uw eigen code.
• Verdwenen bomen. In het testvak had 89 van de eerste 1.000 BGT-objecten een eind_registratie. Zonder filter telt u verdwenen bomen mee.
• Limiet per aanroep. Het ArcGIS-register geeft maximaal 2.000 records per aanroep en de BGT-API pagineert met een next-link. Bij het ophalen van een hele gemeente (Delft: 36.763 bomen) is paginering verplicht.
• Soortnamen. De velden bevatten Latijnse namen met cultivar tussen aanhalingstekens. Normaliseer ze voor u tellingen per soort publiceert.
• Nauwkeurigheid. De uitgever van het Delftse register beschrijft de data als niet geschikt voor landmeetkundige doeleinden. Een tolerantie van enkele meters is bij koppelen dus nodig.
• Bijzondere bomen. Waardevolle en monumentale bomen staan soms in een aparte dataset. Voeg ze toe, anders mist uw kaart de bomen met de strengste bescherming.

Een eigen kaart is overbodig als de gemeente haar boombeheersysteem al met een kaartmodule gebruikt en de data bovendien als WFS publiceert; dan hangt u de laag in de bestaande viewer. Bouw ook geen kaart bovenop een register dat niet wordt bijgehouden. Bij een register zonder recente inspecties maakt de kaart de onzekerheid groter, niet kleiner.

Een eigen kaart is nuttig voor een verschillenanalyse zoals hierboven, voor het combineren van boomdata met meldingen en containers, of als open publicatie. Voor dat laatste is het open data-platform het startpunt, en voor een dashboard met aantallen per soort en leeftijdsklasse kunt u terecht bij dashboards.