Hoeveel open data publiceren gemeenten op data.overheid.nl?

Gemeten is hoeveel datasets op het nationale portaal data.overheid.nl een gemeente als bronhouder hebben, op peildatum 11 oktober 2026. De telling is genormaliseerd naar het aantal inwoners op 1 januari 2026 volgens CBS. Dat geeft een beeld van de vindbaarheid van gemeentelijke open data via het landelijke register, niet van de hoeveelheid open data die gemeenten in totaal publiceren.

Dat onderscheid is de belangrijkste zin van dit onderzoek: 0 datasets op data.overheid.nl betekent niet dat een gemeente geen open data publiceert. Een gemeente kan data aanbieden op een eigen website, via een regionale samenwerking, via een provincie, of als bronhouder van een landelijke registratie zoals de BAG of de BGT die via PDOK verschijnt. Die routes vallen buiten deze telling.

Data.overheid.nl verzamelt datasets uit meerdere bronnen. Op de eigen pagina over publiceren staat:

Alle datasets die zijn aangemeld bij genoemde dataportalen worden automatisch op data.overheid.nl overgenomen. Je hoeft hier niets voor te doen.

Bron: data.overheid.nl, Datasets publiceren, gelezen op 11 oktober 2026. "Genoemde dataportalen" zijn daar het Nationaal Georegister en het CBS. Het portaal is daardoor een redelijke, maar geen volledige, doorsnede. Hoe een gemeente zelf een dataset aanmeldt, staat in open data publiceren als gemeente.

Elke dataset op data.overheid.nl is beschreven volgens het profiel DCAT-AP-DONL. Drie velden kunnen naar een organisatie wijzen. De keuze tussen die velden bepaalt de uitkomst, dus die keuze is hier vooraf vastgelegd.

authority (bronhouder)

De organisatie die verantwoordelijk is voor de data, als waarde uit de OWMS-lijst van overheidsorganisaties, bijvoorbeeld …/owms/terms/Utrecht_(gemeente). Dit is de hoofdmaat.

publisher (uitgever)

De organisatie die de dataset beschikbaar stelt. Telt mee als controle.

CKAN-organisatie

Het account op het portaal dat de metadata aanlevert, vaak een harvester zoals nationaalgeoregister-nl of data-utrecht-nl. Telt mee in een ruime variant.

De toerekening volgt deze regels:

1. De OWMS-naam wordt genormaliseerd (zonder diakrieten, hoofdletters, streepjes en het achtervoegsel "(gemeente)") en vergeleken met de gemeentenamen uit CBS-tabel 86247NED, Gebieden in Nederland 2026.
2. Groningen en Utrecht bestaan als gemeente en als provincie; alleen de variant met "(gemeente)" telt als gemeente.
3. Waar CBS een achtervoegsel gebruikt, zoals "Middelburg (Z.)", wordt de naam zonder achtervoegsel gebruikt als die uniek is.
4. Een opgeheven gemeente wordt toegerekend aan de huidige: één dataset met bronhouder Delfzijl telt bij Eemsdelta.
5. Gemeenschappelijke regelingen tellen niet mee. Dat betreft 17 datasets van de BAR-organisatie (Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk).

De ruime variant telt een dataset bij een gemeente als de bronhouder, de uitgever of de CKAN-organisatie bij die gemeente hoort. Die variant komt uit op 3.507 datasets; het verschil zit vrijwel geheel bij Den Haag (zie de beperkingen). De metadata zijn opgehaald via de CKAN-API (package_search, 1.000 per pagina, gesorteerd op id). Bevolking komt uit CBS-tabel 03759ned, bevolking op 1 januari 2026.

54 van de 342 gemeenten zijn bronhouder van ten minste één dataset op data.overheid.nl: 15,8 procent. In die 54 gemeenten woont 37,6 procent van de bevolking. De mediaan van de 54 gemeenten is 4 datasets; de mediaan over alle 342 gemeenten is 0.

De concentratie op het portaal is groot. Rotterdam alleen is bronhouder van 1.424 datasets, 42,2 procent van het gemeentelijke totaal op data.overheid.nl. Van de 24 gemeenten met precies één dataset liggen er elf in Zeeland. In alle elf gevallen gaat het om een dataset met de titel "Gemeente … riolering" die via het Nationaal Georegister binnenkomt. Dat patroon wijst op één gezamenlijke publicatieroute, niet op elf losse gemeentelijke keuzes.

De grootte van een gemeente hangt sterk samen met de uitkomst. Van de 32 gemeenten met 100.000 inwoners of meer hebben er 20 datasets op data.overheid.nl; van de 64 gemeenten onder de 20.000 inwoners zijn dat er 2.

In absolute aantallen staan op data.overheid.nl de grote steden bovenaan. Per 10.000 inwoners verschuift het beeld: Assen, Koggenland, Zwartewaterland en Hilversum komen dan in de top tien. Bij kleine gemeenten maakt één extra dataset al veel verschil in die maat, dus lees de tweede tabel als indicatie.

Een "bottom tien" is niet zinvol: 288 gemeenten staan gelijk op nul. De tien grootste daarvan zijn Almere, Apeldoorn, Haarlemmermeer, Zaanstad, Leeuwarden, Maastricht, Dordrecht, Westland, Alphen aan den Rijn en Emmen. Ook bij hen zegt nul alleen iets over het landelijke portaal; of zij elders open data aanbieden, is in dit onderzoek niet nagegaan.

Per provincie is het beeld op het portaal ongelijk. In Limburg is op de peildatum geen enkele gemeente bronhouder van een dataset op data.overheid.nl. Zeeland heeft het hoogste aandeel gemeenten met een dataset op het portaal (11 van 13), maar bijna allemaal met die ene rioleringsdataset. Zuid-Holland en Groningen scoren hoog per inwoner door Rotterdam en de stad Groningen.

De provinciale cijfers gaan alleen over datasets met een gemeente als bronhouder. Provincies publiceren zelf ook veel: in dezelfde momentopname staan bijvoorbeeld 1.098 datasets met Drenthe en 889 met Zuid-Holland als bronhouder. Die tellen hier niet mee.

Bijna alle gemeentelijke datasets op het portaal hebben een open licentie: 3.327 van de 3.375, oftewel 98,6 procent (CC0, Public Domain Mark, CC BY of CC BY-SA). CC0 is de meest gekozen waarde, in lijn met het advies van data.overheid.nl: "Bij twijfel adviseren we altijd te kiezen voor de CC-0 licentie." Wat de licenties juridisch betekenen, staat op open data-licenties.

Bij formaten is het beeld minder gunstig. 1.475 van deze datasets hebben in de metadata geen enkele distributie (geen bestand, geen link naar een API); 1.420 daarvan komen van Rotterdam, waar het portaal veel losse statistische indicatoren als aparte dataset registreert. Van de 1.900 datasets met ten minste één distributie bieden er 891 CSV, JSON of GeoJSON aan en 449 een geodienst (WMS, WFS of een andere kaartdienst). 439 datasets hebben alleen PDF als formaat, op vier na allemaal (435) van Groningen. GeoPackage komt bij 85 datasets voor, shapefile bij 540.

113 datasets bij 13 gemeenten zijn in de metadata gemarkeerd als high value dataset. Welke datasets onder de Europese verordening vallen en wat dat vraagt, staat bij high value datasets. 2.144 datasets (63,5 procent) hadden een metadatawijziging in 2026.

• Harvest-dekking. Data.overheid.nl ziet alleen wat rechtstreeks, via het Nationaal Georegister, via het CBS of via een geharvest eigen portaal binnenkomt. Data op een gemeentelijke website zonder koppeling telt niet mee.
• Granulariteit. Een "dataset" is een registratie-eenheid, geen maat voor hoeveelheid of bruikbaarheid. Rotterdam registreert elke indicator apart; een andere gemeente zet tientallen lagen in één dataset. Het aantal datasets is daardoor tussen gemeenten maar beperkt vergelijkbaar.
• Veldkeuze. Bij Den Haag hebben 132 datasets van het gemeentelijke CKAN-account de bronhouderwaarde "overig". Op bronhouder telt Den Haag 125 datasets, in de ruime variant 257. Bij de andere gemeenten verschillen de varianten niet of met één dataset.
• Naamvarianten. OWMS-namen wijken af van CBS-namen ("'s-Gravenhage", "Sudwest_Fryslan", "Middelburg (Z.)"). Het script normaliseert dat; een fout in een bronhouderveld bij het portaal zelf corrigeert het niet.
• Bronhouderschap van landelijke registraties. Gemeenten zijn bronhouder van onder meer de BAG en de BGT, maar die datasets staan op naam van de landelijke voorziening. Ze tellen hier niet bij de gemeente.
• Samenwerking. Datasets van gemeenschappelijke regelingen tellen bij geen enkele gemeente.
• Momentopname. Het portaal verandert dagelijks. Wie het script later draait, krijgt andere getallen; de ruwe snapshot hieronder maakt de cijfers van 11 oktober 2026 controleerbaar.
• Metadatalicentie. Een expliciete licentie voor de catalogusmetadata van data.overheid.nl zelf is op de peildatum niet gevonden. De snapshot bevat alleen metadatavelden, geen data.

Alles wat nodig is om de cijfers na te rekenen, staat als download bij deze pagina. Het script gebruikt alleen de standaardbibliotheek van Python 3 en vraagt de CKAN-API pagina voor pagina op, met een korte pauze ertussen.

De SHA-256 van de ongecomprimeerde snapshot is 53769f676d83ff624e0a66f9a2067151dc671bece261fd33f0dabcc933d11a17. Controleer met:

gunzip -c open-data-gemeenten-2026-10-11-snapshot.jsonl.gz | shasum -a 256
python3 open-data-gemeenten.py uitvoer/

De eerste regel bevestigt dat u dezelfde ruwe data hebt; de tweede draait de analyse opnieuw op de live API. Bij een tweede, onafhankelijke run op 11 oktober 2026 kwamen alle totalen en de hash exact overeen; losse API-tellingen per bronhouder (Rotterdam 1.424, Assen 74, Koggenland 23, Maastricht 0) bevestigden de CSV. De inwonertallen komen uit CBS StatLine (CC BY 4.0). Voor de API zelf: data.overheid.nl draait op CKAN 2.8; meer over die software op de pagina CKAN. Bij hergebruik van de CSV vragen we als bronvermelding: "TechinFlow, op basis van data.overheid.nl en CBS StatLine, peildatum 11 oktober 2026".

Belangenverklaring. TechinFlow biedt zelf open-dataplatforms aan, zie de dienst open-dataplatform. Een lage telling voor een gemeente is geen oordeel over die gemeente en geen aanleiding voor een aanbod. Dit onderzoek is uitgevoerd zonder opdrachtgever en zonder contact met de genoemde gemeenten.

Correcties. Is uw gemeente onjuist toegerekend, of publiceert zij open data via een route die hier ontbreekt? Meld het via de contactpagina met de naam van de gemeente en, als het kan, een link naar de dataset of het portaal. Correcties worden verwerkt in een nieuwe peildatum, zodat de oude cijfers controleerbaar blijven.

Wijzigingen.

• 11 oktober 2026: eerste publicatie, peildatum 11 oktober 2026.
• 11 oktober 2026: redactionele controle; script opnieuw gedraaid, drie tellingen via de API herhaald, conclusies expliciet beperkt tot data.overheid.nl.

Wie als gemeente wil weten hoe datasets beter vindbaar worden, vindt de technische kant in DCAT-AP-NL en de context voor gemeenten op de sectorpagina gemeenten.