
CKAN of een alternatief voor uw open-dataportaal
Voor een Nederlands overheidsportaal is CKAN de meest voor de hand liggende keuze, omdat data.overheid.nl CKAN en DCAT expliciet noemt als koppeling en CKAN via een extensie DCAT-AP ondersteunt. DKAN, uData en Dataverse zijn serieuze alternatieven met een ander uitgangspunt. Een statische DCAT-catalogus volstaat voor een kleine set datasets.

Belangenverklaring en afbakening
TechinFlow biedt zelf een open-dataplatform aan en is dus partij in deze keuze. Daarom bevat deze pagina alleen gegevens die u zelf op 11 oktober 2026 kunt nalezen in de repository en de documentatie van elk project. Waar een eigenschap in de geraadpleegde bronnen niet te vinden was, staat dat er ook bij. Dat betekent niet dat de functie ontbreekt; het betekent dat die niet is vastgesteld.
De vergelijking geldt voor de vraag welke software een overheidsorganisatie in Nederland kan gebruiken voor een catalogus van datasets. De wettelijke en inhoudelijke kant van publiceren staat in de gids over open data publiceren als gemeente. Hoe TechinFlow een portaal inricht, leest u bij het open-dataplatform.
Wat is een dataportaal en wat moet het kunnen?
Een dataportaal is een catalogus: een plek waar datasets worden beschreven, gevonden en gedownload of via een API benaderd. Het portaal bewaart vaak zelf geen data; het bewaart metadata en verwijzingen. Data.overheid.nl zegt het zo bij het aanleveren via een eigen portaal: via de API levert u alleen metadata en een link aan, en regelt u de opslag van de data zelf.
Voor een gemeente zijn vier eigenschappen doorslaggevend:
- Metadatastandaard. Het portaal kan beschrijvingen uitwisselen in DCAT-AP, bij voorkeur de Nederlandse variant DCAT-AP-NL 3.0, die op de lijst Pas toe of leg uit staat en per 1 januari 2027 geldt.
- Koppeling met data.overheid.nl. Via een CKAN-API of harvesting op DCAT-basis.
- Toegankelijkheid. Het portaal is een webdienst en valt onder EN 301 549 met WCAG 2.1.
- Beheerbaarheid. Wie installeert, upgradet en beveiligt het portaal, en met welke kennis?
Een derde en vaak vergeten punt is wie de data aanlevert. Bij een portaal dat medewerkers zelf vullen, telt het gebruiksgemak van het formulier zwaar; bij een portaal dat uit andere systemen wordt gevoed, telt de kwaliteit van de importroute.
Vergelijking op licentie, taal, DCAT en onderhoud
De tabel toont de gegevens zoals ze op 11 oktober 2026 in de repository en de documentatie te vinden waren. "Niet vastgesteld" betekent dat de geraadpleegde bronnen er niets over zeggen.
| Product | Licentie | Taal en basis | Laatste release op GitHub | DCAT-ondersteuning |
|---|---|---|---|---|
| CKAN | AGPL-3.0 (LICENSE.txt; GitHub herkent hem niet automatisch) | Python | ckan-2.12.0 (26 augustus 2026) | Via de extensie ckanext-dcat (v2.4.4): DCAT-AP v1.1, v2.1 en v3, plus een RDF-harvester. Ondersteuning voor CKAN 2.12 sinds v2.4.4 (changelog) |
| DKAN | GPL-2.0 | PHP, op Drupal 9/10 | 2.23.2 (12 mei 2026) | README noemt harvesting van catalogi met data.json; DCAT-AP-NL niet vastgesteld |
| uData | AGPL-3.0 | Python (Flask), Vue | v17.12.1 (9 oktober 2026) | Niet vastgesteld in de README; onderhouden door data.gouv.fr |
| Dataverse | Apache-2.0 | Java | v6.12.1 (8 oktober 2026) | Niet vastgesteld; exportformaten zijn onder meer Schema.org JSON-LD, OpenAIRE, DataCite en OAI_DC |
| Statische DCAT-catalogus | Geen software; licentie van uw eigen bestanden | Bestand in Turtle, JSON-LD of RDF/XML | Niet van toepassing | Volledig, mits u zelf aan DCAT-AP-NL voldoet |
De licenties van CKAN en uData (AGPL) verplichten u bij het aanbieden van aangepaste software via een netwerk de broncode van uw aanpassingen beschikbaar te stellen. Laat de implicaties voor uw eigen aanpassingen beoordelen. DKAN is GPL-2.0.
Waarvoor is elk product bedoeld?
CKAN
Het is in Python gebouwd, wordt via extensies uitgebreid en heeft een eigen API. Data.overheid.nl beschrijft de geautomatiseerde aanlevering zo:
"De aanlevering kan dan geautomatiseerd via de API van CKAN [authenticatiesleutel is noodzakelijk] volgens de DCAT standaard. [...] Daarnaast kan data.overheid.nl je portaal ook harvesten volgens de DCAT standaard."
Bron: data.overheid.nl, Datasets publiceren, gelezen op 11 oktober 2026. Dat maakt CKAN voor een Nederlandse overheidsorganisatie de meest rechtstreekse route. Let wel op de versies: de README van ckanext-dcat noemt nog alleen CKAN 2.10 en 2.11, maar het wijzigingsoverzicht van v2.4.4 meldt "Support for CKAN 2.12" (pull request #379). Gebruik dus ten minste ckanext-dcat 2.4.4 bij CKAN 2.12.0, dat op 26 augustus 2026 uitkwam, en test de combinatie met uw eigen schema's. Meer over installatie en API staat bij CKAN.
DKAN
DKAN is een open data-catalogus op Drupal. Het past bij organisaties die Drupal al gebruiken en de catalogus in hetzelfde beheer willen hebben. De README noemt data.json als catalogusformaat; of en hoe DCAT-AP-NL is ondersteund, is niet vastgesteld.
uData
uData is de software achter het Franse dataportaal data.gouv.fr en wordt door die dienst onderhouden. Het combineert datasets met een sociaal platform voor open data. Voor DCAT-uitwisseling met Nederlandse portalen is aanvullend onderzoek nodig.
Dataverse
Dataverse is een platform voor het delen, vinden, citeren en bewaren van onderzoeksdata, ontwikkeld door het Institute for Quantitative Social Science. Het past bij onderzoeksinstellingen en minder bij een gemeentelijke catalogus met kaartlagen en beleidsdata.
Statische catalogus
Een enkel bestand of een paar bestanden met DCAT-metadata, gepubliceerd op uw website. Het kost bijna niets aan beheer, maar kent geen zoekinterface, gebruikersbeheer of formulier om datasets aan te melden.
Wanneer kiest u wat?
| Situatie | Eerste keuze | Waarom |
|---|---|---|
| Gemeente wil een portaal met zoeken en eigen beheer, koppeling met data.overheid.nl | CKAN met ckanext-dcat | Data.overheid.nl beschrijft de CKAN-route, en de extensie ondersteunt DCAT-AP v3 |
| Organisatie draait al een Drupal-website en heeft Drupal-kennis | DKAN | Zelfde beheerstack; controleer DCAT-AP-NL vooraf |
| Onderzoeksinstelling die onderzoeksdata wil delen en citeren | Dataverse | Ontworpen voor onderzoeksdata |
| Minder dan enkele tientallen datasets en weinig beheercapaciteit | Statische DCAT-catalogus | Weinig onderhoud; controleer bij data.overheid.nl of een bestand geharvest kan worden |
| Eigen portaal naast een groot aantal bronnen | CKAN of uData, afhankelijk van taal en team | Beide zijn Python-gebaseerd en actief onderhouden |
De kolom "Waarom" is een afweging, geen feit. Beoordeel ook of u de benodigde kennis intern hebt of inhuurt, en welke kosten het beheer over vijf jaar met zich meebrengt. Over een statisch bestand dat data.overheid.nl moet lezen: de beschrijving van data.overheid.nl noemt harvesting van portalen en een CKAN-API, maar niet expliciet een los DCAT-bestand. Vraag dat na voordat u erop bouwt.
Wat verschilt per situatie?
Drie zaken bepalen de uitkomst meer dan de productkeuze zelf. De eerste is de datakwaliteit: een portaal met slechte metadata is minder bruikbaar dan een eenvoudig bestand met goede beschrijvingen. De tweede is het hostingmodel, intern, bij een leverancier of in de cloud, met de eisen voor informatiebeveiliging (BIO2) die daarbij horen. De derde is de overgang: kunt u de metadata exporteren in DCAT, zodat een volgende migratie geen herinvoer vraagt?
Voor een gemeente met een kaartviewer speelt nog mee dat geodiensten op twee plekken beschreven worden: in het geoportaal volgens ISO 19115 en in het dataportaal volgens DCAT-AP-NL. Welke licentie u in de metadata zet, staat bij open data-licenties. Hoe u een viewer kiest, staat in GIS-viewer kiezen. Een breder overzicht van platformen voor gegevensbeheer staat bij dataplatforms.
Veelgestelde vragen
Is CKAN verplicht voor data.overheid.nl?
Nee. Data.overheid.nl noemt drie aanmeldroutes: handmatig, via andere dataportalen zoals het Nationaal Georegister, of automatisch vanuit een eigen portaal via CKAN/DCAT. CKAN is dus een route, geen verplichting. Het portaal moet metadata volgens DCAT kunnen aanleveren, en u vraagt vooraf een testomgeving en een API-key aan.
Ondersteunt CKAN DCAT-AP-NL?
De extensie ckanext-dcat ondersteunt DCAT-AP v1.1, v2.1 en v3 en heeft vooraf gebouwde schema's. De Nederlandse variant DCAT-AP-NL 3.0 is een profiel op DCAT-AP 3.0. Controleer voor uw implementatie of de verplichte Nederlandse velden en waardelijsten zijn toegevoegd, en gebruik bij CKAN 2.12 ten minste ckanext-dcat 2.4.4.
Wat betekent de AGPL-licentie van CKAN voor mijn organisatie?
De AGPL verplicht u om de broncode van aangepaste versies beschikbaar te stellen aan gebruikers die de dienst via een netwerk gebruiken. Een ongewijzigd portaal vraagt daarom weinig; eigen aanpassingen vragen aandacht. Laat de licentievoorwaarden door uw jurist beoordelen, vooral als een leverancier het portaal voor u aanpast en host.
Kan ik beginnen met een statische catalogus en later naar CKAN?
Ja, mits u metadata in DCAT-vorm bewaart, want dan is later importeren mogelijk met de RDF-harvester van ckanext-dcat. Test de import wel met een proefset voordat u de oude catalogus uitschakelt. Beschrijf datasets vanaf het begin met stabiele identifiers, zodat links en koppelingen na een migratie blijven werken.
Moet het portaal zelf de data opslaan?
Niet per se. Data.overheid.nl ontvangt bij aanlevering via de API alleen metadata en een link; de opslag regelt de organisatie zelf. Het portaal kan dus verwijzen naar bestanden op uw eigen server of naar OGC-diensten. Zorg dat die links stabiel blijven, want een verplaatst bestand maakt de catalogusregel waardeloos.
Bronnen
- GitHub — ckan/ckan (licentie en releases) (gelezen op )
- Documentatie — ckanext-dcat (gelezen op )
- GitHub — GetDKAN/dkan (gelezen op )
- GitHub — opendatateam/udata (gelezen op )
- GitHub — IQSS/dataverse (gelezen op )
- Dataverse Guides — Metadata export (gelezen op )
- Data.overheid.nl — Datasets publiceren (gelezen op )
- Forum Standaardisatie — DCAT-AP-NL (gelezen op )
- Forum Standaardisatie — Forumadvies DCAT-AP-NL 3.0 (17 juni 2026) (gelezen op )
Meer over TechinFlow
Een nieuw bureau in Haarlem voor maatwerk software, GIS en dataplatforms op open standaarden.
Een vraag of opdracht?
Vertel kort wat er speelt en voor welke organisatie. We reageren per e-mail.
Stuur een bericht